ایدئولوژی پنهان
دست نوشته های ناپیوسته ی ن. بهبودیان
ایدئولوژی پنهان
دست نوشته های ناپیوسته ی ن. بهبودیاننـوای ستّــار
به نام خدا
اواخر تابستان سال 1370
نیمای یازده ساله/ شهر قوچان/ حیاط خانۀ مادربزرگ.
از همان حیاط ها، که هر چه می رفتی می بود، و بر سر هر پیچ و گذر می دیدی که دستانی به مهر، درختی کاشته وُ درختان قامت خویش تا لبۀ شیروانی ها افراشته.
آن روز کلافه بودم. هر وقت که به قوچان می رفتیم، با وجود اینکه هربار موضوعات مُختلفی برای سرگرمی وجود داشت، اما آنقدر برای انجام دادنِشان عجله می کردم که در همان چند ساعت اول، و در اوج خستگی متوجه می شدم که همۀ کارهایی که می باید انجام داده ام وُ چیزی بهر انجام باقی نگذارده ام؛ به همین سبب، بیکار وُ بی‌عار ولو می شدم روی پلۀ اولِ تنورخانه.
می گفتند وضع و حالَش از همان ابتدا همین بوده است؛ تنورخانه را می گویَم. عُمرِ آن رواقِ دود اندود بر می‌گشت به دورۀ پیش از مرمّتِ بنا، و حتی توانسته بود از تیغ برّندۀ اوستای بنا، بابت بازسازی جان سالم بدر بَرد. اصالتش را، تَنگ وُ تار بودنَش، بوی چوب سوخته و ذغالِ همیشگی‌اش را بسیار دوست می داشتم و به همین خاطر، شده بود مأوای وقت وُ بی وقت من، در مواقعی که همبازی ها حضور نمی داشتند. و آن روز از همان روزها می بود برایم.
همانطور نشسته بودم بر لبۀ آن پلکانِ سیمانی که به دالانِ ورودی تنورخانه راه می داشت، مدتی را به همان حال، ماتَم برده بود به اَشکالِ دَر وُ دیوار. هوا را نگاه می کردم وُ عطرِ منظره را نفس می کشیدم.
باد که می پیچید لابلای برگ درختان، پارچه های آویخته و موهایَم، در آن سکوت ظهرگاهیِ اصیل وُ بی رقیب، دیگر من می بودم وُ آن منظره وُ بوی شاخه های مُو، که بر بُرجکِ قلیان ها می سوخت. صداهایی نیز می آمد، چون خس‌خسِ برگهای سپیدارِ همسایه که ریخته بودند گوشۀ حیاط و البته غرولُندِ مرغکانِ همیشه گرسنه، که بیکار نمی نشستند وُ پایش اگرکه می افتاد، خاکِ خالی را هم نوک می زدند. انگار پیشانی نوشتِ این موجودات این بود که تا می توانید زمین را بجورید و از این کار دست مشویید. هرآنچه بود یادآور طبع سیری ناپذیر آدمی می بود، در طمع‌ورزی هایی که بعضاً از او سر می زند.
شاید بپُرسید مگر چه می کردم که به آن حال وُ روز می افتادم؟ از دویدن های بی هدف در راهروهای متقاطع حیاط بگیرید، بروید تا پرتابِ سیب هایی که رسیده-نرسیدۀ چیده، پرتشان می کردم وسط حوض؛ همین که به سطحِ آب می رسیدند همه یکصدا، بم وُ رَسا می گفتند تا‌تالاپ!، خوردن آلبالو گیلاس، یا به قولِ حاجی‌مامان، گِـلاس ها..، ناخونک به کِشته‌های آلو زرد وُ قرمز، شمُردَنِ آجر سفال های کفِ تنورخانه که تا قسمتی از حیاط امتداد می داشتند و در ادامه پیوستن آنها با موزاییک خود نشانگر پیوند تجدد بود با ادواتِ سنت. ساختن خانۀ هیزمی از چوب های تدارک دیده شده برای آتَش، برداشتن تسبیح حاجی بابا، که سالهایی دراز بر کنج تنورخانه به همان حالت آویزان می بود.. آخ که چه بوی مخصوصی داشت این شهر..!
در یکی از آخرین مرتبه ها، که بر می گردد به عید سال گذشته، همچنان داشتَم شهر را نفس می کشیدم؛ حتی از پس از آن تغییراتِ بنیادین، احساس کردم که هنوز، آن رایحۀ با اصالت، به قوت خویش برقرار است و نفس راحتی کشیدم. دیدم که هنوز چپق مردمانَش چاق است و گوسفندانِ حاشیه نشینان همچنان فربه اند و به چَرا. می گفتند آخرین شهری می بود که به پیشواز ا.ن.ق.لاب رفته است.. اما من همین روایت را در توصیفِ شهرهای بسیارِ دیگری نیز شنیده بودم و صحت و سُقمش را خدا می داند.
ادامه مطلب ...
سوّمیـن کوهـان
بـه نـام خــدا
بُنیادِ شعر،
بر گـُردۀ ابرها سوار
و اینک، آشیانِ امروزِ من..
آن هنگام که خدنگِ واژه
بنشینَد بر خلنگ زارِ هیچ،
نصیبَش خار تنهاییست و
تنها رفیقَش باد وزنده
.. .
اُشترِ قصیده را
کوهان سوّمیست بنامِ
هِـی،
رسم نُشخوار نمی دانستم انگار
که شعر،
دیگر برایَم
و برایَش
شعر نشــد که نشد
.. .
همه اش عُق بود
و ترانۀ وِشتَن
و منِ خسته،
درمانده از انبوه نِبِشتَن
قلمِ قافیه
بر دستانم قلمه می زدم،
هیچ نمی رویید وُ
می شکستم
.. .
ابر می رفت،
گیاه و پرنده نیز
همه بلدِ راه
وُ وَلدِ والس
من می بودم وُ دایرۀ تَنگِ واژه
که پیش می آمد
تا حلقه شود بر گردنم
.. .
ابراهیم گفت:
سسسس
کنار پرچینِ سوخته
دخترِ خاموش ایستاده است؛
این شعله ورترین قصیده ایست
که اکنون می شناسم
.. .
نگاه کُن،
بُتِ من حرف می زند..،
با زبانِ همان دُختر!
مویرگانِ افکارم امّا
حال، به گفتگو
وقتَش رسیده است شاید
گاهِ عزیمت است
تا انکارِ خدا..!
.. .
صدای سُمِ سُتوران
که پیچیــد،
قافلۀ اشتران رسیدند ز راه
بارهاشان همه کـج،
و سومین کوهانشان
قائم به هـِـی.. ،
من در آن هنگامه
آشیانۀ خویش ترک گفتم
به طرائفِ
پـَــرِشْ
.. .
شدم همان پروانه
که به جُنباندَنِ گوشِ
آخرین شترِ قافله
می میرد.. .
لِسانُ الْعَیـانْ
نیما بهبودیان
شُکرِ آن شکست
معمـاریِ بـاران
به نام خدا
کلاس سوم دبستان بودم. قرار بود تا کارِ ساختن منزل جدیدمون تموم میشه، یه سالی رو بشینیم منزل عباس معمار؛
پدرم حساب ویژه ای روی مهارت این بندۀ خدا باز کرده بود. برای همینَم، عباس آقا یه تنه امور مربوط به ساختمون‌هارو بر عهده داشت وُ پیش می بُرد. اون سال، موعدِ اجارمون با خونۀ مهندس حسن زاده که اتفاقاً جای خوش آب و هوایی هم بود، سر رسید؛ عباس آقا احتمالاً واسه تمدیدِ اعتماد بابامَم که شده، اون پیشنهاد سخاوتمندانه رو مطرح کرده بود. با همون لهجۀ مشهدی مخصوص خودش گفته بود:
"حسین آقا هَم شما نِگا کُنِنْ چِش روُ هم بِذِرِن یَگ سال تِموم رِفتهِ، ایی یِه سالِرِ بیِین خوش بیشینِن خانِی خودْما، کارِ خانَتاکِ تِمُوم رفت با بِچّه ها اِساسِرِه مِکشِم میارِم بِراتان هَمونجه، نِه؟ اجاره مِجارِیَم نِمِخِه بِدِن، از شما به ما رِسیده".
و پدر که احتمالاً بابت مخارجِ معمولِ مصالح، کلی تو خرج افتاده بود بعد از مشورت با مادر قبول کرده بودن.
خونَش شمالی بود. دو طرفِش دو ردیف باغچۀ خطی وجود داشت. توی هر کدوم از باغچه ها، کاجِ بسیار بلندی قرار داشت که تا طبقۀ سوم، جایی که خود عباس آقا معمار و خانواده ساکن بودَن امتداد داشت. البته اگر یه روز صبح، پیش از اونکه سرویس مدرسه بیاد، پوست تنۀ درختو با سنگ نمی تراشیدم، شاید ظاهر بهتری می داشت.
اون روز صبح عباس آقا داشت با اون پژو ملاّییِ قدیمیش توی حیاط دنده عقب می رفت تا بره سرِ‌کارش، همین که رسید پای اون درختِ بینوا، پیاده شد؛ نگاهی بِهش انداخت وُ بعدش سرشو چرخوندو یکم منو نگاه کرد و دومرتبه به درخت نگاه کرد، دست آخر سوار ماشین شد و بی حرف و کلامی رفت. از توی آینه بغل ماشین دیدم که حالت چهرش عوض شده بود. ولی خب، پروندۀ اعتماد سازیِ بابام هنوز باز بود وُ عباس آقا شاید نمی خواست دلخوری پیش بیاد تا به قول خودش این یه سال، تِموم بِره.
ادامه مطلب ...