نـوای ستّــار

به نام خدا

اواخر تابستان سال 1370

نیمای یازده ساله/ شهر قوچان/ حیاط خانۀ مادربزرگ.

از همان حیاط ها، که هر چه می رفتی می بود، و بر سر هر پیچ و گذر می دیدی که دستانی به مهر، درختی کاشته وُ درختان قامت خویش تا لبۀ شیروانی ها افراشته.

آن روز کلافه بودم. هر وقت که به قوچان می رفتیم، با وجود اینکه هربار موضوعات مُختلفی برای سرگرمی وجود داشت، اما آنقدر برای انجام دادنِشان عجله می کردم که در همان چند ساعت اول، و در اوج خستگی متوجه می شدم که همۀ کارهایی که می باید انجام داده ام وُ چیزی بهر انجام باقی نگذارده ام؛ به همین سبب، بی‌کار وُ  بی‌عار ولو می شدم روی پلۀ اولِ تنورخانه.

می گفتند وضع و حالَش از همان ابتدا همین بوده است؛ تنورخانه را می گویَم. عُمرِ آن رواقِ دود اندود بر می‌گشت به دورۀ پیش از مرمّتِ بنا، و حتی توانسته بود از تیغ برّندۀ اوستای بنا، بابت بازسازی جان سالم بدر بَرد. اصالتش را، تَنگ وُ تار بودنَش، بوی چوب سوخته و ذغالِ همیشگی‌اش را بسیار دوست می داشتم و به همین خاطر، شده بود مأوای وقت وُ بی وقت من، در مواقعی که همبازی ها حضور نمی داشتند. و آن روز از همان روزها می بود برایم.

همانطور نشسته بودم بر لبۀ آن پلکانِ سیمانی که به دالانِ ورودی تنورخانه راه می داشت، مدتی را  به همان حال، ماتَم برده بود به اَشکالِ دَر‌ وُ‌ دیوار. هوا را نگاه می کردم وُ عطرِ منظره را نفس می کشیدم.

باد که می پیچید لابلای برگ درختان، پارچه های آویخته و موهایَم، در آن سکوت ظهرگاهیِ اصیل وُ بی رقیب، دیگر من می بودم وُ آن منظره وُ بوی شاخه های مُو، که بر بُرجکِ قلیان ها می سوخت. صداهایی نیز می آمد، چون خس‌خسِ برگهای سپیدارِ همسایه که ریخته بودند گوشۀ حیاط و البته غرولُندِ مرغکانِ همیشه گرسنه، که بیکار نمی نشستند وُ پایش اگرکه می افتاد، خاکِ خالی را هم نوک می زدند. انگار پیشانی نوشتِ این موجودات این بود که تا می توانید زمین را بجورید و از این کار دست مشویید. هرآنچه بود یادآور طبع سیری ناپذیر آدمی می بود، در طمع‌ورزی هایی که بعضاً از او سر می زند.

شاید بپُرسید مگر چه می کردم که به آن حال وُ روز می افتادم؟ از دویدن های بی هدف در راهروهای متقاطع حیاط بگیرید، بروید تا پرتابِ سیب هایی که رسیده-نرسیدۀ چیده، پرتشان می کردم وسط حوض؛  همین که به سطحِ آب می رسیدند همه یکصدا، بم وُ رَسا می گفتند تا‌تالاپ!، خوردن آلبالو گیلاس، یا به قولِ حاجی‌مامان، گِـلاس ها..، ناخونک به کِشته‌های آلو زرد وُ قرمز، شمُردَنِ آجر سفال های کفِ تنورخانه که تا قسمتی از حیاط امتداد می داشتند و در ادامه پیوستن آنها با موزاییک خود نشانگر پیوند تجدد بود با ادواتِ سنت. ساختن خانۀ هیزمی از چوب های تدارک دیده شده برای آتَش، برداشتن تسبیح حاجی بابا، که سالهایی دراز بر کنج تنورخانه به همان حالت آویزان می بود.. آخ که چه بوی مخصوصی داشت این شهر..!

در یکی از آخرین مرتبه ها، که بر می گردد به عید سال گذشته، همچنان داشتَم شهر را نفس می کشیدم؛ حتی از پس از آن تغییراتِ بنیادین، احساس کردم که هنوز، آن رایحۀ با اصالت، به قوت خویش برقرار است و نفس راحتی کشیدم. دیدم که هنوز چپق مردمانَش چاق است و گوسفندانِ حاشیه نشینان همچنان فربه اند و به چَرا. می گفتند آخرین شهری می بود که به پیشواز ا.ن.ق.لاب رفته است.. اما من همین روایت را در توصیفِ شهرهای بسیارِ دیگری نیز شنیده بودم و صحت و سُقمش را خدا می داند.